Aşırı uyku hastalığı - Hastalık - Sağlık Lokman

Hastalıklar sözlüğü

Aşırı uyku hastalığı

Tıbbi adı (Narkolepsi)

Muhtemel belirtiler

Uykulu olma hali Bacakta kaslarda güçsüzlük Kolda kaslarda güçsüzlük Halüsinasyon Sersemlik hali

Hastalığın kısa tanımı

Narkolepsi, beynin uyku uyanıklık döngüsünü kontrol edememesine yol açan kronik nörolojik bir bozukluktur. Narkolepsinin sebebi tam olarak bilinmez. İlgili semptomlar ortaya çıktığında nöroloğa danışmak tavsiye edilir.

Hastalığın tanımı

Narkolepsi, aşırı uykululuk (hipersomni) grubuna bağlı kronik nörolojik bozukluktur. Beynin uyku uyanıklık döngüsünü iyi bir şekilde düzenlemesinin bozulmasına yol açar. Narkolepsisi olan insanlar gün içinde aşırı uykululuk, uyku paralizi (karabasan), hipnagojik halüsinasyonlar ve katapleksi gibi problemlere sahiptir. Gün içinde aşırı uykululuk, hastalar gece yeterli derecede uykularını almış olsalar bile saniyeler ya da dakikalar süren ani uyku atakları ile sonuçlanabilir. Narkolepsi herhangi bir yaşta ortaya çıkabilir.

Hastalığın oluşumu ve belirtileri

Narkolepsinin tam sebebi bilinmemektedir. Bazı araştırmacılar narkolepsinin beyinde bir nörotransmittter olan hipokretinin (öreksin) az seviyede bulunmasıyla alakalı olduğunu göstermiştir. Bu, uyku-uyanıklık döngüsünün bozulmasının sebebi olabilir. Hipokretinin düşük konsantrasyonunun, bazı otoimmün reaksiyonlara bağlı olarak hipokretin üreten beyin hücrelerinin kaybı ile alakalı olduğu düşünülmüştür. Aşılama, travma ya da beyin hasarı, beyinde tümör, stres, düzensiz uyku planı ve ilaçların kötüye kullanımı ya da başka bir beyin hasarı gibi diğer faktörlerin narkolepsiye sebep olup olmadığı henüz kanıtlanmamıştır. Ortak semptomlar; aşırı gün içi uykululuğu (yeterli derecede uyku alınmasına rağmen uyku atakları), katapleksi (neşe ya da korku gibi duygusal bir uyarı ile tetiklenen bilinçli haldeyken kas tonusunun ani kaybı), hipnagojik halüsinasyonlar (uyanmayı takiben halüsinasyon görülmesi) ve uyku paralizidir (uyandıktan hemen sonra tamamen bilinçli haldeyken hareket edememe).

Hastalığın etkisi ve tedavisi

Uyku hijyeni dediğimiz yaşam tarzı değişiklikleri, narkolepsinin semptomlarını azaltmaya yardımcı olabilir. Örneğin: 1) düzgün uyku planı, 2) uyurken yatak odasını karanlık tutmak, 3) uyku zamanından önce kafein ve alkonden kaçınmak, 4) sigara içmemek, 5) uyku zamanından önce uykuya dalmak için rahatlatıcı şeyler yapmak, 6)düzgün egzersiz. Günlük uyku episodları veya belli durumlardan kaçınmak gibi bireysel olarak belirlenen stratejiler sayesinde hastalıkla başa çıkılabilir. Buna ek olarak, narkolepsinin tedavisinde ilaçlar da kullanılabilir. Örneğin; 1) metilfenidat ya da modafenil gibi uyarıcı ilaçlar gün içinde uyanık kalmaya yardımcı olur, 2) antidepresan ilaçlar katapleksinin, uyku paralizinin ve hatta halüsinasyonların azalmasına yardımcı olur, 3) sodyum oksibat da gün içi uykululuğunu ve katapleksiyi kontrol etmeye yardımcı olur. İlgili semptomlar varsa, nöroloğu ziyaret etmek tavsiye edilir.

Kime gidebilirim?

Nöroloji

Sözlüğe geri dön
Şimdi doktora danış